16266230_1135566116569452_5757141012020719552_n

De traan achter de lach van Rio

“Hier loop je altijd gevaar”

Rio de Janeiro staat bekend om de prachtige stranden, de mooie vrouwen en de heerlijke cocktails. Wie Rio bezoekt ziet met name vrolijke gezichten en een behulpzame bevolking. Maar achter die lach gaat een wrede wereld schuil. “Je kunt altijd en overal beroofd worden.”

Het zijn de woorden van Rogerio Trevisan, financieel analist in Rio de Janeiro. Hij schaart zichzelf onder een klein gedeelte van de bevolking die bevoorrecht is. “Brazilië is een prachtig land, maar er is ook een hoop ellende. Ik kom uit een rijk gezin, heb kunnen studeren en verdien inmiddels een leuk salaris, maar ik hoor bij 1% van de bevolking. Het gros hoort bij de 99% die het heel moeilijk heeft.”

Op je hoede
“Bij dat grote deel van de bevolking is criminaliteit en geweld schering en inslag”, zegt Trevisan. “Het is de orde van de dag. Je moet altijd op je hoede zijn. Ik bedank god op mijn blote knieën dat ik tot nu toe nog nooit slachtoffer ben geweest van geweld of beroving. Al ben ik er wel dagelijks mee bezig. Ik draag geen sieraden en loop nooit te koop met wat ik heb. Daarnaast ga ik in het donker nooit alleen over straat. Als ik een restaurant bezoek of een avond ga stappen, neem ik altijd een taxi. Niet omdat ik dat graag wil, maar omdat het pure noodzaak is. Ga je één keer niet met de taxi en denk je wel even naar huis te kunnen 16195659_1135566309902766_6990317020414896248_nlopen, dan is de kans groot dat je of alles kwijt bent of het niet eens na kunt vertellen.”

Donkere kant
Als toerist merk je niets van de gewelddadige kanten van Rio. Het is een heerlijke plek om op vakantie te gaan. De zon schijnt haast altijd en er is van alles te beleven. Lekker op het strand liggen of een avontuurlijke wandeling door de jungle. Rio heeft alles. Toch moet je altijd goed nadenken wat je doet. “De stad is inderdaad prachtig en er is ook veel vooruitgang. In de toeristische wijken is het relatief veilig. Er is veel toezicht. De overheid doet er alles aan om de lach van Rio te laten zien. Maar die kant van Rio is niet het echte Rio, het is slechts een klein gedeelte”, gaat Trevisan verder.

Marcelo Armstrong weet als geen ander wat die donkere kant inhoudt. Hij groeide op in een sloppenwijk in Rio, ook wel een Favela genoemd. Inmiddels is hij eigenaar van Favela Tours. Met zijn bedrijf neemt hij iedere dag kleine groepen toeristen mee naar een aantal van deze sloppenwijken. Hij wil daarmee ook de andere kant van Rio laten zien. Al blijft het echte gezicht verborgen. “De ware identiteit van de Favela kunnen we niet laten zien. Simpelweg omdat het onmogelijk is om in sommige delen te komen. De politie durft daar zelfs niet te komen, want dat overleven ze niet.”

Armstong neemt de toeristen onder zijn toezicht mee naar de veiligere sloppenwijken van de stad. “Het geeft natuurlijk een vertekend beeld, maar toeristen krijgen zo wel een beter idee van wat een Favela is. Rio is niet alleen maar de mooie stranden, dure winkels en rijke mensen. Dat is slechts een heel klein gedeelte. De laatste jaren zijn de verschillen tussen rijk en arm alleen maar groter geworden. De overheid wil laten zien hoe goed het gaat in Brazilië, maar dat doen ze door slechts te investeren in het rijke gedeelte. De rest van ons land gaat juist achteruit. Mensen die met twintig man in een zelfgebouwd huisje wonen, waar de stroomkabels je om de oren vliegen, dat is Rio. Dat besef mag er best meer komen.”

Lastig bestaan
Bruno Andrade weet eveneens hoe het is om te leven in een beruchte sloppenwijk. De voetballer van Go Ahead Eagles woonde tot zijn achttiende in een Favela en vertrok vervolgens naar Europa om zijn droom als voetballer na te jagen. “Voetbal is eigenlijk de enige uitweg in zo’n wijk. Ik heb het geluk gehad dat ik ben ontdekt, maar de kans was groot dat ik anders ook in de criminaliteit terecht was gekomen. Het is de enige manier om aan geld te komen en te overleven. De overheid doet niets voor mensen in sloppenwijken.”

Andrade realiseerde pas op latere leeftijd dat zijn jeugd enorm zwaar was. “Voor ik naar Europa ging, wist ik niet beter. Ik had nog nooit iets anders gezien. Mensen vermoord zien worden, was voor mij heel normaal. Dat kunnen mensen zich in Nederland heel moeilijk indenken. Maar als je ermee bent opgegroeid, denk je dat het erbij hoort. Pas in Europa zag ik dat het eigenlijk heel ernstig was. Ik ben met terugwerkende kracht pas gaan beseffen dat ik een zware jeugd heb gehad.”15977885_1122426127883451_7785355707946400149_n

Rookwolk
Met het WK in 2014 en de Olympische Spelen in 2016 leek Rio de Janeiro enorme stappen te hebben gemaakt. Er waren invallen in Favela’s om drugsbendes uit te roeien en het volk zou profiteren van deze twee grote evenementen. Nu een aantal jaar later is daar echter niets meer van over. “Het enige dat we hebben overgehouden, is een metrolijn. Maar die is voor een gewone Braziliaan veel te duur”, zegt Armstrong.

De stadions en sportparken die zijn aangelegd voor de Olympische Spelen zijn inmiddels verwaarloosd en ook het Maracana Stadion waar Duitsland in 2014 de titel won, is er slecht aan toe. “Het gaat allemaal over geld. De regering heeft niets over voor de arme bevolking. Dit land is corrupt. Het is toch een schande dat er miljarden aan evenementen zijn uitgegeven en de plaatselijke bevolking daar niets van ziet. Het enige wat het land eraan heeft gehad, is dat we er bij toeristen beter opstaan. Het toerisme is ook enorm gegroeid. Maar Brazilianen ondervinden daar alleen de nadelen van. De prijzen stijgen en voor een normaal Braziliaans huishouden is het onmogelijk om uit eten te gaan of eens iets leuks te ondernemen.”

Ook in een groot deel van de Favela’s die, tijdens de spelen en het WK, als veilig werden bestempeld zijn drugsbendes inmiddels weer de baas. “Het was één grote leugen. Er werd vooraf gezegd dat de regering de drugsbendes uit zou roeien. Groot voordeel daarbij was dat de bevolking ook iets terugkreeg. Het leek bijna te mooi om waar te zijn. Al is het voor een groot deel wel gelukt. Jammer genoeg werd na deze toernooien alles weer zoals het eerst was. Het was slechts een rookwolk om de schijn tegenover de rest van de wereld op te houden. De inwoners zijn weer terug bij af. Zolang de overheid corrupt is, zal er niets gaan veranderen. We moeten een regering krijgen die echt eens iets wil doen voor het land. Niet kijken naar wat de buitenwereld wil. De inwoners van Rio en van heel Brazilië verdienen dit niet. Kom je uit een arm gezin? Dan ben je bij je geboorte al kansloos. Dat kan in mijn ogen nooit de bedoeling zijn.”

Ook bij profvoetballer Andrade doet het pijn om zijn land zo te zien. “Het is natuurlijk pijnlijk om te zien wat er de laatste jaren is gebeurd. De mensen in de sloppenwijken zijn gewoon voor de gek gehouden. Het lijkt wel alsof er een spelletje met hen gespeeld wordt, terwijl dit gaat om het leven van mensen. Dat is enorm treurig en onrechtvaardig. De situatie gaat me aan het hart. Ondanks dat ik nu in Nederland woon en het goed heb. Ik blijft voor altijd een Braziliaan. Daarnaast woont mijn familie nog altijd in Brazilië. Wel op een veilige plek gelukkig, al ben je in Rio nooit helemaal veilig.”

16174614_1135566296569434_471992010208377437_nTrots
Ondanks alle ellende zijn Brazilianen een enorm trots volk. Wie in Rio komt, ziet dan ook niets anders dan lachende gezichten en vriendelijke mensen. “Als je erover nadenkt, is het misschien heel gek. Het zegt in mijn ogen veel over ons volk. Wij zijn hele behulpzame en vriendelijke mensen. We proberen van elke situatie het beste te maken. Daarnaast zijn Brazilianen ook erg katholiek. Het geloof geeft veel hoop. Mensen vertrouwen op God en gaan er vanuit dat God doet wat het beste is.”

Armstrong vindt het erg dubbel. “Omdat je de mensen altijd ziet lachen, denken toeristen dat Rio een stad is die altijd lacht. Zij zien vaak het verdriet niet dat schuilgaat achter die lach. Ik wil de mensen die hier op vakantie komen niet met een vervelend gevoel terugsturen, maar ik wil ze wel bewust maken van het feit dat Rio niet alleen maar lacht. De stad heeft een enorm donkere kant, een kant waar wij elke dag mee moeten leren leven. Het is goed dat toeristen dat ook zien. Daarna kunnen ze altijd weer lekker op het strand liggen, maar zij zullen vervolgens thuis ons verhaal vertellen. Het is misschien naïef, maar daardoor hopen we uiteindelijk nog meer bekendheid te geven aan het probleem. Wellicht opent het op een dag de ogen van onze regering en droogt de traan van Rio ooit op.”

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *